0%
Η Ολλανδική Αίθουσα του μουσείου Isabella Stewart Gardner στη Βοστώνη: μια μεγάλη επιχρυσωμένη κορνίζα κρέμεται άδεια στον πράσινο τοίχο, ανάμεσα σε πορτρέτα, πάνω από τρεις ροζ καρέκλες

Κλοπή στο μουσείο Gardner, 1990: οι δύο «αστυνομικοί» της νύχτας

Βοστώνη, 18 Μαρτίου 1990: δύο άνδρες με στολές αστυνομικών χτυπούν το κουδούνι ενός μουσείου μετά τα μεσάνυχτα. Ο νεαρός φύλακας αποφασίζει να ανοίξει.

Φανταστείτε τη Βοστώνη λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής 18 Μαρτίου 1990. Η πόλη μόλις γιόρτασε τον Άγιο Πατρίκιο και στους δρόμους της συνοικίας Fenway κυκλοφορούν ακόμη άνθρωποι που επιστρέφουν από πάρτι.

Μερικοί από αυτούς προσέχουν ένα αυτοκίνητο σταθμευμένο στο Palace Road, λίγα μέτρα από την πλαϊνή είσοδο ενός μουσείου. Μέσα κάθονται δύο άνδρες με στολές αστυνομικών. Κανείς δεν βρίσκει κάτι παράξενο σε αυτό.

Λίγο αργότερα, οι δύο «αστυνομικοί» θα χτυπήσουν το κουδούνι του μουσείου Isabella Stewart Gardner. Τι ήθελαν σε ένα κλειστό μουσείο στη μία τα ξημερώματα; Και γιατί ο φύλακας τούς άνοιξε;

Ένα Μουσείο που Δεν Επιτρέπεται να Αλλάξει

Η Isabella Stewart Gardner (1840–1924) ήταν μια πλούσια συλλέκτρια της Βοστώνης. Έχτισε ένα κτίριο για τη συλλογή της, το Fenway Court, και το άνοιξε στο κοινό το 1903. Ως τον θάνατό της συνέχισε να τακτοποιεί η ίδια τα έργα στις αίθουσες.

Στη διαθήκη της έβαλε έναν αυστηρό όρο. Η διάταξη των έργων δεν θα άλλαζε ποτέ και κανένα έργο δεν θα πωλούνταν ούτε θα αγοραζόταν.

Το αρχικό κτίριο του μουσείου Isabella Stewart Gardner στη Βοστώνη, τετραώροφο καστανόχρωμο κτίριο με πολλά παράθυρα, σε γωνία δρόμου με χιόνι στο πεζοδρόμιο

Το αρχικό κτίριο του μουσείου, το Fenway Court, το 2018. Φωτογραφία: Beyond My Ken / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Ένα ίδρυμα με λίγα χρήματα

Τη δεκαετία του 1980 το μουσείο είχε οικονομικά προβλήματα. Σύμφωνα με τα βιβλία των δημοσιογράφων Ulrich Boser και Stephen Kurkjian, δεν είχε ασφάλιση για τα έργα ούτε σύστημα κλιματισμού.

Το 1982 η FBI είχε προειδοποιήσει το μουσείο για ένα σχέδιο ληστείας από εγκληματίες της Βοστώνης. Η διοίκηση έβαλε τότε ανιχνευτές κίνησης και τέσσερις κάμερες, όλες στο εξωτερικό του κτιρίου. Μέσα στις αίθουσες δεν υπήρχαν κάμερες.

Ένα ακόμη στοιχείο θα αποδεικνυόταν κρίσιμο. Ο μόνος τρόπος να ειδοποιηθεί η αστυνομία ήταν ένα κουμπί πανικού, στο γραφείο των φυλάκων.

Δύο Φύλακες στη Νυχτερινή Βάρδια

Εκείνη τη νύχτα φύλαγαν το μουσείο δύο νέοι άνδρες: ο Rick Abath, 23 ετών, και ο Randy Hestand, 25 ετών. Ο Abath δούλευε συχνά νυχτερινές βάρδιες. Για τον Hestand ήταν κάτι σπάνιο.

Ο κανονισμός ήθελε τον έναν να κάνει περιπολία στις αίθουσες με φακό και ασύρματο και τον άλλον να μένει στο γραφείο ασφαλείας. Πρώτος στην περιπολία ήταν ο Abath.

Συναγερμοί χωρίς φωτιά

Στη διάρκεια της περιπολίας χτύπησαν συναγερμοί πυρκαγιάς σε μερικές αίθουσες. Ο Abath δεν βρήκε ούτε φωτιά ούτε καπνό. Υπέθεσε ότι επρόκειτο για βλάβη και έκλεισε τον πίνακα των συναγερμών.

Πριν τελειώσει τη βόλτα του, σταμάτησε στην πλαϊνή είσοδο. Άνοιξε για λίγο την πόρτα και την έκλεισε ξανά, χωρίς να το πει στον συνάδελφό του. Γύρω στη 01:00 γύρισε στο γραφείο και ο Hestand ανέλαβε την περιπολία.

Το Κουδούνι στη 01:20

Στη 01:20 το αυτοκίνητο του Palace Road μετακινήθηκε μπροστά στην πλαϊνή είσοδο. Οι δύο άνδρες χτύπησαν το κουδούνι. Από το θυροτηλέφωνο είπαν στον Abath ότι ήταν αστυνομικοί και ερευνούσαν μια αναστάτωση στην περιοχή.

Στην οθόνη της εξωτερικής κάμερας ο Abath είδε στολές που έμοιαζαν αληθινές. Δεν ήξερε για καμία αναστάτωση, αλλά σκέφτηκε ότι κάποιος γλεντζές θα είχε σκαρφαλώσει στον φράχτη. Στη 01:24 πάτησε το κουμπί και τους άνοιξε.

«Ο φύλακας βάρδιας παραβίασε το πρωτόκολλο και τους άφησε να περάσουν από την είσοδο του προσωπικού.»

Μουσείο Isabella Stewart Gardner, σελίδα για την κλοπή (σε ελληνική απόδοση)

«Σε ξέρουμε από κάπου»

Οι δύο άνδρες πλησίασαν το γραφείο και ρώτησαν αν υπήρχε κανείς άλλος στο κτίριο. Ο Abath κάλεσε με τον ασύρματο τον Hestand. Εκείνη τη στιγμή πρόσεξε ότι το μουστάκι του ψηλότερου έμοιαζε ψεύτικο.

Ο κοντύτερος του είπε ότι του φαινόταν γνωστός, ότι ίσως υπήρχε ένταλμα σύλληψης εναντίον του, και του ζήτησε να βγει από το γραφείο για να δείξει την ταυτότητά του. Ο Abath βγήκε. Πίσω του έμεινε το μοναδικό κουμπί πανικού του μουσείου.

Μέσα σε λίγα λεπτά, και οι δύο φύλακες είχαν χειροπέδες. Οι «αστυνομικοί» τους είπαν τότε ότι ήταν ληστεία. Τους τύλιξαν το κεφάλι και τα μάτια με μονωτική ταινία και τους κατέβασαν στο υπόγειο, χωρίς να ρωτήσουν πού είναι η σκάλα. Γύρω στη 01:35 τους είχαν δέσει σε έναν σωλήνα και σε έναν πάγκο εργασίας.

Η Ολλανδική Αίθουσα

Ακολούθησε μια παράξενη αναμονή. Οι ανιχνευτές κίνησης κατέγραψαν τα πρώτα βήματα στην Ολλανδική Αίθουσα του δεύτερου ορόφου μόλις στη 01:48, δεκατρία λεπτά αργότερα. Ίσως οι δύο άνδρες ήθελαν να βεβαιωθούν ότι δεν ερχόταν η αστυνομία.

Όταν πλησίασαν τους πίνακες, χτύπησε ένας μικρός αισθητήρας που προειδοποιούσε τους επισκέπτες να μη στέκονται πολύ κοντά. Τον έσπασαν.

Ο πίνακας του Ρέμπραντ «Η τρικυμία στη θάλασσα της Γαλιλαίας» (1633): ένα ιστιοφόρο γέρνει πάνω σε τεράστιο κύμα, κάτω από σκοτεινό ουρανό, με τους επιβάτες να παλεύουν με τα πανιά

Ρέμπραντ, «Η τρικυμία στη θάλασσα της Γαλιλαίας» (1633), από τη συλλογή του μουσείου Gardner. Εικόνα: Wikimedia Commons, κοινό κτήμα

Η λεπίδα

Από τον τοίχο κατέβασαν δύο πίνακες του Ρέμπραντ: «Η τρικυμία στη θάλασσα της Γαλιλαίας», τη μοναδική θαλασσογραφία του ζωγράφου, και το «Κυρία και κύριος με μαύρα». Τους έριξαν στο μαρμάρινο πάτωμα, τα τζάμια έσπασαν, και με μια λεπίδα έκοψαν τους καμβάδες από τα τελάρα τους.

Ένα μεγάλο αυτοπορτρέτο του Ρέμπραντ, ζωγραφισμένο σε ξύλο, το κατέβασαν και το άφησαν ακουμπισμένο σε ένα έπιπλο. Πήραν αντί γι’ αυτό ένα μικροσκοπικό χαρακτικό αυτοπορτρέτο του ίδιου, στο μέγεθος γραμματοσήμου, που ήταν κρεμασμένο από κάτω.

Από την άλλη πλευρά της αίθουσας έβγαλαν από τις κορνίζες τους το «Τοπίο με οβελίσκο» του Γκόβερτ Φλινκ και «Το κονσέρτο» του Γιοχάνες Βερμέερ. Τελευταίο πήραν ένα αρχαίο κινεζικό χάλκινο αγγείο, τύπου gu, από ένα τραπέζι.

Ο πίνακας του Βερμέερ «Το κονσέρτο»: σε ένα δωμάτιο με ασπρόμαυρο πλακόστρωτο, μια νεαρή γυναίκα παίζει πληκτροφόρο, ένας άνδρας με λαούτο κάθεται πλάι της και μια δεύτερη γυναίκα τραγουδά όρθια

Γιοχάνες Βερμέερ, «Το κονσέρτο» (περίπου 1664), από τη συλλογή του μουσείου Gardner. Εικόνα: Wikimedia Commons, κοινό κτήμα

Ο Βερμέερ άφησε λίγους πίνακες. Επειδή η απόδοση ορισμένων έργων αμφισβητείται, η Wikipedia μετρά 34 και η FBI 36. «Το κονσέρτο» θεωρείται από τα πιο πολύτιμα έργα της συλλογής.

Ο Αετός, ο Ντεγκά και η Μπλε Αίθουσα

Στη 01:51 ο ένας από τους δύο πέρασε στη Στενή Πινακοθήκη, στην άλλη άκρη του ίδιου ορόφου. Σύντομα βρέθηκαν εκεί και οι δύο. Άρχισαν να ξεβιδώνουν την κορνίζα μιας σημαίας της εποχής του Ναπολέοντα, αλλά σταμάτησαν στη μέση.

Πήραν μόνο τον επιχρυσωμένο χάλκινο αετό από την κορυφή του κονταριού της. Από την ίδια αίθουσα πήραν και πέντε έργα του Εντγκάρ Ντεγκά σε χαρτί, σκίτσα και μελέτες.

Ένα πορτρέτο στο ισόγειο

Το τελευταίο έργο που λείπει ήταν στο ισόγειο, στη Μπλε Αίθουσα: ο μικρός πίνακας του Εντουάρ Μανέ «Chez Tortoni», ένας άνδρας με ψηλό καπέλο σε ένα παρισινό καφέ.

Εδώ η καταγραφή γίνεται παράξενη. Οι ανιχνευτές κίνησης δεν κατέγραψαν κανέναν από τους δύο άνδρες στη Μπλε Αίθουσα όσο ήταν στο κτίριο. Τα μόνα βήματα εκεί, εκείνη τη νύχτα, ήταν του Abath, στις δύο φορές που πέρασε κατά την περιπολία του. Ένας σύμβουλος ασφαλείας που έλεγξε τον εξοπλισμό εβδομάδες αργότερα έκρινε ότι λειτουργούσε κανονικά.

Γωνία της Μπλε Αίθουσας του μουσείου Gardner: μια μικρή άδεια επιχρυσωμένη κορνίζα κρέμεται σε γαλάζια ταπετσαρία με λευκά λουλούδια, πάνω από ένα τραπέζι με ένα ξύλινο κουτί και δύο μικρά αγαλματίδια

Η άδεια κορνίζα του «Chez Tortoni», που οι δράστες άφησαν πίσω τους, ξανακρεμασμένη αργότερα στη Μπλε Αίθουσα, σε φωτογραφία του 2016 (η ταύτιση της κορνίζας κατά την αγγλική Wikipedia). Φωτογραφία: Miguel Hermoso Cuesta / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Η Έξοδος στις 02:45

Πριν φύγουν, οι δύο άνδρες κατέβηκαν ξανά στο υπόγειο και ρώτησαν τους φύλακες αν ήταν άνετα. Έπειτα μπήκαν στο γραφείο του διευθυντή ασφαλείας. Πήραν τις βιντεοκασέτες των εξωτερικών καμερών, που έδειχναν την είσοδό τους, και τις εκτυπώσεις των ανιχνευτών κίνησης.

Δεν άγγιξαν, όμως, τον σκληρό δίσκο, όπου τα ίδια δεδομένα είχαν αποθηκευτεί. Και άφησαν πίσω τους, στο γραφείο του διευθυντή ασφαλείας, την άδεια κορνίζα του «Chez Tortoni».

Η πλαϊνή πόρτα άνοιξε στις 02:40 και για τελευταία φορά στις 02:45. Σύμφωνα με το μουσείο, χρειάστηκαν δύο διαδρομές ως το αυτοκίνητο για να φορτώσουν τα έργα. Είχαν περάσει μέσα 81 λεπτά.

Το πρωί

Οι φύλακες της πρωινής βάρδιας χτύπησαν την πόρτα και δεν απάντησε κανείς. Κάλεσαν τον διευθυντή ασφαλείας, που μπήκε με τα κλειδιά του και βρήκε το γραφείο άδειο. Η αστυνομία έφτασε στις 08:15 και βρήκε τον Abath και τον Hestand ακόμη δεμένους στο υπόγειο.

Στον τρίτο όροφο, ο πίνακας του Τιτσιάνου «Η αρπαγή της Ευρώπης», από τα πιο πολύτιμα έργα της πόλης, ήταν στη θέση του. Οι δύο άνδρες δεν είχαν ανέβει καν εκεί.

Οι Πρώτες Έρευνες

Η FBI ανέλαβε αμέσως την υπόθεση, επειδή τα έργα μπορούσαν να περάσουν εύκολα σε άλλη πολιτεία. Σύμφωνα με τον Boser, τα στοιχεία ήταν ελάχιστα. Βρέθηκαν δακτυλικά αποτυπώματα και ίχνη παπουτσιών, αλλά δεν ήταν δυνατό να ξεχωρίσουν από εκείνα των υπαλλήλων.

Οι φύλακες και οι αυτόπτες του δρόμου περιέγραψαν τον έναν άνδρα γύρω στα 1,75–1,78 μέτρα και στα τέλη των τριάντα του, και τον άλλον γύρω στα 1,83–1,85 και στις αρχές των τριάντα. Η FBI έδωσε στη δημοσιότητα δύο σκίτσα.

Το μουσείο δεν είχε ασφάλιση. Μέσα σε τρεις μέρες, με τη βοήθεια των οίκων Sotheby’s και Christie’s, ανακοίνωσε αμοιβή ενός εκατομμυρίου δολαρίων για πληροφορίες.

Το Γράμμα του 1994

Τέσσερα χρόνια μετά, η διευθύντρια του μουσείου Anne Hawley έλαβε ένα ανώνυμο γράμμα. Ο αποστολέας έγραφε ότι ήταν μεσολαβητής, ότι δεν ήξερε τους δράστες, και ότι τα έργα φυλάσσονταν σε συνθήκες ελεγχόμενης θερμοκρασίας σε μια χώρα εκτός του αγγλοσαξονικού δικαίου.

Ζητούσε 2,6 εκατομμύρια δολάρια και ασυλία. Για να δείξει ότι ήταν σοβαρός, έγραφε στοιχεία που, σύμφωνα με τον Kurkjian, ήξεραν τότε μόνο το μουσείο και η FBI. Αν το μουσείο ενδιαφερόταν, έπρεπε να δημοσιεύσει ένα κωδικό μήνυμα στην εφημερίδα The Boston Globe.

Το μήνυμα δημοσιεύτηκε την 1η Μαΐου 1994. Λίγες μέρες μετά ήρθε δεύτερο γράμμα: ο αποστολέας έγραφε ότι είχε φοβηθεί από το μέγεθος της έρευνας και χρειαζόταν χρόνο. Ήταν το τελευταίο που έλαβε το μουσείο από αυτόν.

Οι άδειες κορνίζες

Την ίδια χρονιά, σύμφωνα με την FBI, το μουσείο αποφάσισε να κρεμάσει ξανά τις άδειες κορνίζες στις θέσεις τους. Η διαθήκη της Gardner δεν επέτρεπε να μπουν άλλα έργα στη θέση τους. Έτσι, οι επισκέπτες της Ολλανδικής Αίθουσας βλέπουν μέχρι σήμερα κενά, εκεί που ήταν ο Ρέμπραντ και ο Βερμέερ.

Η Ανακοίνωση του 2013

Στις 18 Μαρτίου 2013, ακριβώς 23 χρόνια μετά, ο επικεφαλής του γραφείου της FBI στη Βοστώνη Richard DesLauriers έκανε μια ανακοίνωση που κανείς δεν περίμενε.

«Με τον ίδιο βαθμό βεβαιότητας, έχουμε αναγνωρίσει τους κλέφτες, που είναι μέλη μιας εγκληματικής οργάνωσης με βάση τις πολιτείες του Μέσου Ατλαντικού και τη Νέα Αγγλία.»

Richard DesLauriers, FBI Βοστώνης, 18/3/2013 (σε ελληνική απόδοση)

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της FBI, μετά την κλοπή τα έργα μεταφέρθηκαν στο Κονέκτικατ και στην περιοχή της Φιλαδέλφειας, όπου κάποια προσφέρθηκαν προς πώληση περίπου μια δεκαετία νωρίτερα. Μετά από εκείνη την απόπειρα, η FBI έχανε τα ίχνη τους. Ονόματα δεν ανακοινώθηκαν.

Η ποινική δίωξη για την ίδια την κλοπή είχε ήδη παραγραφεί. Η ομοσπονδιακή εισαγγελέας για τη Μασαχουσέτη Carmen Ortiz είπε τότε ότι η ασυλία θα μπορούσε να συζητηθεί, αλλά ότι όποιος κατέχει τα έργα μπορεί ακόμη να διωχθεί.

Ανάλυση Σκηνής

Η Σκηνή του Εγκλήματος

Μουσείο Isabella Stewart Gardner, Βοστώνη, Μασαχουσέτη, ΗΠΑ 18 Μαρτίου 1990
Τόπος
Το μουσείο Isabella Stewart Gardner, στη συνοικία Fenway της Βοστώνης
Διάρκεια
81 λεπτά μέσα στο κτίριο, σύμφωνα με την FBI
Τα έργα
13 έργα: Ρέμπραντ, Βερμέερ, Φλινκ, Μανέ, πέντε έργα του Ντεγκά, ένα αρχαίο κινεζικό αγγείο και ένα χάλκινο έμβλημα αετού

Οι δύο φύλακες βρέθηκαν δεμένοι στο υπόγειο το πρωί, όταν έφτασε η αστυνομία. Κανείς δεν τραυματίστηκε σοβαρά.

Διαχρονική Ανοικοδόμηση

Χρονολόγιο

  1. 18 Μαρτίου 1990, περίπου 00:30

    Το αυτοκίνητο στο Palace Road

    Θαμώνες ενός πάρτι του Αγίου Πατρικίου βλέπουν δύο άνδρες με στολές αστυνομικών σε ένα αυτοκίνητο κοντά στην πλαϊνή είσοδο του μουσείου.

  2. 01:24

    Η πόρτα ανοίγει

    Ο φύλακας Rick Abath αφήνει τους δύο «αστυνομικούς» να μπουν από την είσοδο του προσωπικού.

  3. Περίπου 01:35

    Το υπόγειο

    Οι δύο φύλακες έχουν περάσει χειροπέδες και έχουν δεθεί στο υπόγειο.

  4. 01:48

    Η Ολλανδική Αίθουσα

    Οι ανιχνευτές κίνησης καταγράφουν τα πρώτα βήματα στην αίθουσα του δεύτερου ορόφου.

  5. 02:45

    Η αναχώρηση

    Η πλαϊνή πόρτα ανοίγει για τελευταία φορά. Οι δύο άνδρες έχουν κάνει δύο διαδρομές ως το αυτοκίνητό τους.

  6. 08:15

    Η αστυνομία

    Η αστυνομία φτάνει στο μουσείο και βρίσκει τους φύλακες ακόμη δεμένους στο υπόγειο.

  7. Μάιος 1994

    Το ανώνυμο γράμμα

    Η διευθύντρια του μουσείου λαμβάνει γράμμα από κάποιον που λέει ότι μπορεί να μεσολαβήσει για την επιστροφή των έργων.

  8. 18 Μαρτίου 2013

    Η ανακοίνωση της FBI

    Το γραφείο της FBI στη Βοστώνη λέει ότι πιστεύει πως ξέρει ποιοι ήταν οι δράστες και πού πήγαν τα έργα τα πρώτα χρόνια.

  9. Μάρτιος 2025

    Τριάντα πέντε χρόνια

    Ο πράκτορας που οδήγησε την έρευνα για 22 χρόνια περιγράφει δημόσια τη δική του εκδοχή.

Πίνακας Τεκμηρίων

Μάρτυρας
Οι στολές

Οι δύο άνδρες φορούσαν κάτι που έμοιαζε με στολές της αστυνομίας. Ο ψηλότερος είχε μουστάκι που στον φύλακα φάνηκε ψεύτικο.

Έγγραφο
Οι ανιχνευτές κίνησης

Κατέγραψαν τη διαδρομή των δύο ανδρών στις αίθουσες. Στην Μπλε Αίθουσα, όμως, δεν κατέγραψαν κανέναν από τους δύο.

Τεκμήριο
Οι κασέτες

Πριν φύγουν, πήραν τις βιντεοκασέτες των εξωτερικών καμερών και τις εκτυπώσεις των ανιχνευτών. Ο σκληρός δίσκος με τα ίδια δεδομένα έμεινε στη θέση του.

Τεκμήριο
Η άδεια κορνίζα

Η κορνίζα του πίνακα «Chez Tortoni» του Μανέ βρέθηκε στο γραφείο του διευθυντή ασφαλείας.

Έγγραφο
Το γράμμα του 1994

Ανώνυμη επιστολή προς το μουσείο με πρόταση για επιστροφή των έργων, μέσω ενός κωδικού μηνύματος στην εφημερίδα The Boston Globe.

Παρόμοιες Υποθέσεις

Η αμοιβή αυξήθηκε σε 5 εκατομμύρια το 1997 και διπλασιάστηκε σε 10 εκατομμύρια το 2017. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, είναι η μεγαλύτερη αμοιβή που έχει προσφέρει ποτέ ιδιωτικό ίδρυμα.

Οι Θεωρίες

Κανείς δεν έχει κατηγορηθεί για την κλοπή. Όσα ακολουθούν είναι εκδοχές ερευνητών και δημοσιογράφων, όχι δικαστικά ευρήματα.

ΕκδοχήΠοιος τη διατυπώνειΤι ισχύει
Δουλειά μιας εγκληματικής οργάνωσης με βάση τις πολιτείες του Μέσου Ατλαντικού και τη Νέα Αγγλία, με τα έργα να περνούν αργότερα στο Κονέκτικατ και στην περιοχή της ΦιλαδέλφειαςFBI (2013)Επίσημη θέση· η FBI δεν ανακοίνωσε ονόματα και, σύμφωνα με τη Boston Globe, πιστεύει ότι οι δύο δράστες πέθαναν λίγο μετά την κλοπή
Ο φύλακας συνεργαζόταν με τους δράστεςΟ πρώην πράκτορας της FBI Geoffrey Kelly (2025)Προσωπική εκτίμηση· ο Rick Abath αρνιόταν σταθερά κάθε εμπλοκή ως τον θάνατό του το 2024
Τα έργα πήγαν στον IRA μέσω του Whitey BulgerΟ Charley Hill, πρώην ερευνητής της Scotland YardΘεωρία· σύμφωνα με τη Wikipedia, η έρευνα του πράκτορα Thomas McShane δεν βρήκε στοιχεία που να τη στηρίζουν

Η εκδοχή του πράκτορα Kelly

Ο Geoffrey Kelly οδήγησε την έρευνα της FBI από το 2002 έως το 2024. Τον Μάρτιο του 2025, στην πρώτη μεγάλη συνέντευξή του στη Boston Globe μετά τη συνταξιοδότηση, ονόμασε τους δύο άνδρες που πιστεύει ότι μπήκαν στο μουσείο, δύο άνδρες από τον υπόκοσμο της περιοχής που πέθαναν και οι δύο το 1991. Η FBI δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα αυτά τα ονόματα.

Ο Kelly πιστεύει ότι το αρχικό σχέδιο ήταν απλό, να κλέψουν μερικά έργα από ένα μικρό μουσείο, και ότι οι ίδιοι κατάλαβαν την επόμενη μέρα πόσο μεγάλη ήταν η λεία. Για τον «Chez Tortoni», η εξήγησή του συνδέεται με το κενό στους ανιχνευτές της Μπλε Αίθουσας. Ο Abath, πάντως, έλεγε ως το τέλος ότι δεν είχε καμία σχέση με την κλοπή.

Η λίστα στο Κονέκτικατ

Το 2012, σε έρευνα στο σπίτι ενός άνδρα στο Μάντσεστερ του Κονέκτικατ, που η Boston Globe περιγράφει ως φερόμενο μέλος της μαφίας, οι πράκτορες βρήκαν μια λίστα με τα κλεμμένα έργα και τις τιμές τους στη μαύρη αγορά, μέσα σε ένα φύλλο της Boston Herald του Μαρτίου 1990. Βρήκαν επίσης ένα άδειο πλαστικό δοχείο θαμμένο κάτω από το πάτωμα μιας αποθήκης. Ο άνδρας αρνιόταν ότι είχε ποτέ τα έργα και πέθανε το 2021 χωρίς να κατηγορηθεί για την κλοπή.

Τριάντα Πέντε Χρόνια Μετά

Τον Μάρτιο του 2025 η FBI ζήτησε ξανά από το κοινό να «θυμηθεί» πώς είναι τα έργα. Σύμφωνα με την υπηρεσία, τα 13 έργα χωρίστηκαν μετά την κλοπή και μπορεί να βρίσκονται οπουδήποτε στον κόσμο.

Ο διευθυντής ασφαλείας του μουσείου Anthony Amore είπε στον σταθμό GBH ότι είναι βέβαιος πως τα έργα υπάρχουν ακόμη, και ότι στόχος είναι η επιστροφή τους, όχι η δίωξη κάποιου. Τον Μάρτιο του 2025, η Ολλανδική Αίθουσα αποκαθίστατο, μαζί με τις άδειες κορνίζες της.

Συχνές ερωτήσεις

Ε: Πού βρίσκεται το μουσείο Isabella Stewart Gardner;
Α: Στη συνοικία Fenway της Βοστώνης, στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, στη διεύθυνση 25 Evans Way. Το αρχικό κτίριο, που η ίδια η Gardner ονόμαζε Fenway Court, άνοιξε στο κοινό το 1903.

Ε: Ποια ήταν η Isabella Stewart Gardner;
Α: Συλλέκτρια τέχνης από τη Βοστώνη (1840–1924), που έχτισε το μουσείο για να στεγάσει τη συλλογή της και τη διακόσμησε η ίδια. Στη διαθήκη της όρισε να μην αλλάξει η διάταξη των έργων και να μην πωλούνται ή αγοράζονται έργα.

Ε: Τι είναι η Ολλανδική Αίθουσα του μουσείου;
Α: Αίθουσα στον δεύτερο όροφο του μουσείου, όπου η Gardner είχε κρεμάσει, μεταξύ άλλων, πίνακες του Ρέμπραντ και του Βερμέερ. Τον Μάρτιο του 2025 η αίθουσα βρισκόταν σε πολυετή αποκατάσταση.

Ε: Πού μπορώ να μάθω περισσότερα για την υπόθεση;
Α: Στη σελίδα του μουσείου για την κλοπή (με ηχητική ξενάγηση), στις σελίδες της FBI για την υπόθεση, στα βιβλία «The Gardner Heist» του Ulrich Boser (2009) και «Master Thieves» του Stephen Kurkjian (2015), καθώς και στη σειρά ντοκιμαντέρ «This Is a Robbery» του Netflix (2021).

Συμπέρασμα

Δύο στολές, ένα ψεύτικο μουστάκι και ένας φύλακας που σηκώθηκε από την καρέκλα του ήταν αρκετά για μια κλοπή που η FBI χαρακτηρίζει τη μεγαλύτερη κλοπή περιουσίας στην ιστορία των ΗΠΑ. Τριάντα πέντε χρόνια μετά, οι κορνίζες περιμένουν ακόμη στη Βοστώνη, και η πιο απλή ερώτηση μένει χωρίς απάντηση: πού είναι σήμερα ο Ρέμπραντ, ο Βερμέερ και ο Μανέ που βγήκαν από την πλαϊνή πόρτα στις 02:45;

Για μια ακόμη υπόθεση από τη Μασαχουσέτη διαβάστε για την Κυρία των Αμμόλοφων και για τους φόνους των Borden στο Fall River. Για έναν εκβιασμό που ταπείνωσε την αστυνομία μιας ολόκληρης χώρας, δείτε την υπόθεση Glico-Morinaga, και για ένα τηλεφώνημα-παγίδα την υπόθεση της Julia Wallace. Διαβάστε επίσης για τον καρχαρία του Coogee, για τον άγνωστο της παραλίας Somerton και για τη γυναίκα της Isdalen, ή εξερευνήστε τον διαδραστικό χάρτη και όλες τις υποθέσεις.

Έχετε διόρθωση, πηγή ή πληροφορία για την υπόθεση; Γράψτε μας από τη σελίδα Επικοινωνία.

Κεντρική εικόνα: η άδεια κορνίζα της «Τρικυμίας στη θάλασσα της Γαλιλαίας» του Ρέμπραντ στην Ολλανδική Αίθουσα του μουσείου, σε φωτογραφία που έδωσε η FBI στις 18/3/2013. Φωτογραφία: FBI / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα, περικομμένη σε 16:9. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν τα στοιχεία τους κάτω από κάθε φωτογραφία.

Πηγές

Γιάννης Νικολακόπουλος

Γράφει για αληθινά εγκλήματα και ανεξιχνίαστες υποθέσεις από χόμπι.

Κάθε άρθρο περνά από έλεγχο πηγών, διασταύρωση με αξιόπιστες δημοσιεύσεις και ακολουθεί αυστηρά πρότυπα σεβασμού προς τα θύματα. Μάθετε περισσότερα για τη μεθοδολογία μας →