Αλκατράζ, πρωί 12ης Ιουνίου 1962: στον πρωινό έλεγχο τρεις κρατούμενοι της πτέρυγας Β μοιάζουν να κοιμούνται. Οι φύλακες πλησιάζουν τα κρεβάτια τους.
Φανταστείτε το πρωί της Τρίτης 12 Ιουνίου 1962 στο Αλκατράζ, το βραχονήσι στη μέση του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο. Στη φυλακή ξεκινά ο πρωινός έλεγχος των κρατουμένων, όπως κάθε μέρα.
Στην πτέρυγα Β, σε τρία κελιά της ίδιας σειράς, οι κρατούμενοι δεν έχουν σηκωθεί ακόμη. Πάνω στο μαξιλάρι φαίνεται ένα κεφάλι με μαλλιά. Οι φύλακες της νύχτας πέρασαν πολλές φορές από μπροστά τους και τους είδαν να κοιμούνται.
Μόνο που κάτι είναι παράξενο: εκείνα τα κεφάλια δεν είναι ανθρώπινα. Πώς βγήκαν τρεις άνθρωποι από τη φυλακή που όλοι θεωρούσαν απόρθητη; Και πού βρίσκονταν εκείνη την ώρα;
Το Αλκατράζ έγινε ομοσπονδιακή φυλακή το 1934. Σύμφωνα με την FBI, οι ΗΠΑ το ανακατασκεύασαν τότε ώστε να γίνει, όπως το περιγράφει η υπηρεσία, η πιο ασφαλής φυλακή του κόσμου, με ενισχυμένα κάγκελα, πύργους φρουράς και περίπου δώδεκα καταμετρήσεις κρατουμένων την ημέρα.
Εκεί κρατήθηκαν ο Αλ Καπόνε και ο George «Machine Gun» Kelly. Γύρω από το νησί, το κρύο νερό και τα δυνατά ρεύματα του κόλπου έκαναν τα υπόλοιπα.
Το Αλκατράζ τον Μάρτιο του 1962, τρεις μήνες πριν από την απόδραση· στο βάθος το Angel Island. Φωτογραφία: Jdreed (σάρωση διαφάνειας Kodachrome) / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Στο Αλκατράζ κατέληγαν και κρατούμενοι με ιστορικό αποδράσεων. Από το 1934 ως το 1963, κατά την FBI, 36 άνδρες επιχείρησαν 14 αποδράσεις. Σχεδόν όλοι πιάστηκαν ή δεν επέζησαν.
Ο Frank Morris έφτασε στο Αλκατράζ τον Ιανουάριο του 1960. Σύμφωνα με τους US Marshals, είχε καταδικαστεί το 1956 σε 14 χρόνια για διάρρηξη τράπεζας στο Slidell της Λουιζιάνας. Η FBI σημειώνει ότι είχε επιχειρήσει να αποδράσει και από άλλες φυλακές.
Αργότερα την ίδια χρονιά ήρθε ο John Anglin και, στις αρχές του 1961, ο αδελφός του Clarence. Οι δύο αδελφοί από την Τζόρτζια είχαν καταδικαστεί για ένοπλη ληστεία τράπεζας στο Columbia της Αλαμπάμα. Και οι τρεις γνωρίζονταν από προηγούμενες φυλακές.
Τους έβαλαν σε γειτονικά κελιά. Εκεί, σύμφωνα με την FBI, άρχισαν να σχεδιάζουν τη φυγή τους, με τον Morris, γνωστό για την ευφυΐα του, να έχει τον πρώτο λόγο. Στο σχέδιο μπήκε και ένας τέταρτος κρατούμενος, ο Allen West.
Όλα ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 1961, όταν ένας από την ομάδα βρήκε μερικές παλιές λεπίδες πριονιού. Στο πίσω μέρος κάθε κελιού, κάτω από τον νιπτήρα, υπήρχε ένα μικρό άνοιγμα αερισμού με σχάρα.
Με αυτοσχέδια εργαλεία, ανάμεσά τους ένα τρυπάνι από το μοτέρ μιας χαλασμένης ηλεκτρικής σκούπας, άνοιξαν πυκνές τρύπες γύρω από κάθε σχάρα. Στόχος ήταν να βγει ολόκληρο το κομμάτι του τοίχου. Τις τρύπες τις έκρυβαν με ό,τι είχαν: ένα χαρτόνι, μια βαλίτσα.
Κελί του Αλκατράζ με το διευρυμένο άνοιγμα αερισμού κάτω από τον νιπτήρα, όπως εκτίθεται στους επισκέπτες, το 2009. Φωτογραφία: Benlechlitner / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα
Πίσω από τα κελιά περνούσε ένας κοινός διάδρομος για σωλήνες και καλώδια, χωρίς φρουρά. Από εκεί σκαρφάλωσαν ως την κορυφή της πτέρυγας, κάτω από την οροφή του κτιρίου, και έστησαν ένα κρυφό εργαστήριο.
Δούλευαν τα βράδια, πριν από την τελευταία καταμέτρηση, με βάρδιες για τσίλιες. Σύμφωνα με την FBI, είχαν φτιάξει ακόμη και ένα πρόχειρο «περισκόπιο» για να βλέπουν αν ερχόταν φύλακας.
Ο διάδρομος πίσω από τα κελιά που χρησιμοποιήθηκε στην απόδραση, φωτογραφημένος μέσα από τζάμι το 2010. Φωτογραφία: Tom.k / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Στο εργαστήριο μάζεψαν περισσότερα από 50 αδιάβροχα, κλεμμένα ή δανεικά. Από αυτά έφτιαξαν σωσίβια και μια φουσκωτή σχεδία περίπου 1,8 επί 4,3 μέτρα. Τις ραφές τις έραψαν με το χέρι και τις «βουλκανιζάρισαν» πάνω στους καυτούς σωλήνες ατμού της φυλακής.
Τις ιδέες, κατά την FBI, τις βρήκαν σε περιοδικά που υπήρχαν στα κελιά τους. Έφτιαξαν και ξύλινα κουπιά, ενώ ένα μουσικό όργανο μετατράπηκε σε φυσερό για να φουσκώσει η σχεδία.
Έμενε ο δρόμος προς τα έξω. Η οροφή ήταν περίπου εννέα μέτρα ψηλά. Σκαρφαλώνοντας σε σωλήνες, έφτασαν στον εξαεριστήρα της κορυφής και τον ξεκόλλησαν. Για να μη φαίνεται, τον κρατούσαν στη θέση του με ένα ψεύτικο μπουλόνι από σαπούνι.
Τα ψεύτικα κεφάλια που κατέσχεσαν οι αρχές μετά την απόδραση, σε φωτογραφία της FBI. Φωτογραφία: FBI / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα
Το βράδυ της Δευτέρας 11 Ιουνίου 1962 όλα ήταν έτοιμα. Τα κεφάλια μπήκαν στα μαξιλάρια και οι τρεις άνδρες πέρασαν από τα ανοίγματα στον διάδρομο.
Ο Allen West, όμως, δεν είχε βγάλει ολόκληρη τη σχάρα του κελιού του. Δεν πρόλαβε να βγει και οι άλλοι τρεις έφυγαν χωρίς αυτόν.
Ο Morris και οι αδελφοί Anglin μάζεψαν τον εξοπλισμό τους, ανέβηκαν από τον εξαεριστήρα και βγήκαν στη στέγη. Σύμφωνα με την FBI, κατέβηκαν από την καμινάδα του αρτοποιείου στο πίσω μέρος του κτιρίου, πέρασαν τον φράχτη και έφτασαν στη βορειοανατολική ακτή του νησιού.
Εκεί φούσκωσαν τη σχεδία και μπήκαν στο νερό. Πότε ακριβώς, δεν είναι γνωστό. Κατά τα αρχεία της FBI που επικαλείται το BBC, κάπου ανάμεσα στις 20:00 και τις 02:00.
Το Αλκατράζ από ψηλά, στη μέση του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο. Φωτογραφία: Carol M. Highsmith / Library of Congress, μέσω Wikimedia Commons, κοινό κτήμα
Οι φύλακες της νύχτας δεν είχαν δει τίποτα παράξενο. Μόνο στον πρωινό έλεγχο της 12ης Ιουνίου φάνηκε ότι στα τρία κρεβάτια δεν κοιμόταν κανείς. Η φυλακή κλειδώθηκε και ξεκίνησε μια μεγάλη έρευνα.
Η FBI ειδοποιήθηκε αμέσως. Το γραφείο της στο Σαν Φρανσίσκο έψαξε σε όλη τη χώρα για αρχεία των τριών και για τις παλιότερες αποδράσεις τους, μίλησε με συγγενείς τους και ζήτησε από τα σκάφη του κόλπου να προσέχουν για συντρίμμια.
Το κελί της απόδρασης με αντίγραφο ψεύτικου κεφαλιού στο κρεβάτι, όπως εκτίθεται στο Αλκατράζ, το 2015. Φωτογραφία: Supercarwaar / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Μέσα σε δύο μέρες βρέθηκε στο νερό ένα πακέτο με γράμματα και φωτογραφίες των Anglin, τυλιγμένο σε λάστιχο ώστε να μη βραχεί. Ακολούθησαν κομμάτια ξύλου που έμοιαζαν με κουπιά και κομμάτια από σαμπρέλα.
Ένα αυτοσχέδιο σωσίβιο ξεβράστηκε στην παραλία Cronkhite, έξω από τη γέφυρα Golden Gate. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Φυλακών, βρέθηκε και δεύτερο σωσίβιο μέσα στον κόλπο. Ένα κουπί παρόμοιο με αυτό που βρέθηκε στη φυλακή εντοπίστηκε στο Angel Island.
Τα κομμάτια του σχεδίου τα συμπλήρωσε ο ίδιος ο Allen West, που άρχισε να δίνει πληροφορίες στους ερευνητές. Το σχέδιο, κατά τη δική του περιγραφή, ήταν να φτάσουν στο Angel Island, να περάσουν το στενό Raccoon προς την κομητεία Marin και εκεί να κλέψουν ρούχα και αυτοκίνητο.
Το στενό Raccoon, ανάμεσα στο Angel Island και στο Tiburon της κομητείας Marin. Φωτογραφία: Rhododendrites / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Μερικές εβδομάδες μετά, σύμφωνα με την Υπηρεσία Φυλακών, βρέθηκε σώμα ενός άνδρα με μπλε ρούχα, παρόμοια με τη στολή των κρατουμένων, λίγο βορειότερα στην ακτή από το Σαν Φρανσίσκο. Ήταν σε τέτοια κατάσταση που δεν μπόρεσε να αναγνωριστεί.
Άλλες αφηγήσεις δίνουν διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, στις 17 Ιουλίου 1962 το πλήρωμα ενός νορβηγικού πλοίου είδε ένα σώμα να επιπλέει στον ωκεανό, έξω από τη γέφυρα Golden Gate, αλλά δεν το ανέσυρε, και το σώμα δεν βρέθηκε ποτέ.
Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου, ένας άλλος κρατούμενος, ο John Paul Scott, βγήκε από ένα παράθυρο της κουζίνας και προσπάθησε να κολυμπήσει ως το Σαν Φρανσίσκο. Τον βρήκαν έφηβοι στα βράχια του Fort Point, κάτω από τη γέφυρα Golden Gate, σε σοκ και υποθερμία.
«Ναι, νεαροί έχουν κολυμπήσει τη διαδρομή του πάνω από ενός μιλίου από το Αλκατράζ ως το Angel Island. Όμως με τα δυνατά ρεύματα και τα παγωμένα νερά του κόλπου, οι πιθανότητες ήταν σαφώς εναντίον αυτών των ανδρών.»
FBI, σελίδα ιστορικού για την απόδραση από το Αλκατράζ (σε ελληνική απόδοση)
Στις 21 Μαρτίου 1963 το Αλκατράζ έκλεισε. Η Υπηρεσία Φυλακών διευκρινίζει ότι η απόφαση δεν είχε σχέση με την απόδραση, αλλά με το υψηλό κόστος λειτουργίας.
Ο Frank Morris μεταφέρεται στη φυλακή. Ακολουθούν ο John Anglin αργότερα την ίδια χρονιά και ο Clarence Anglin στις αρχές του 1961.
Ένας από την ομάδα βρίσκει παλιές λεπίδες πριονιού. Αρχίζει η προετοιμασία.
Τρεις κρατούμενοι περνούν από τους αεραγωγούς στον διάδρομο πίσω από τα κελιά. Ο τέταρτος δεν καταφέρνει να βγει.
Στον πρωινό έλεγχο οι φύλακες βρίσκουν ψεύτικα κεφάλια στα κρεβάτια. Η φυλακή κλειδώνεται.
Ένα πακέτο με γράμματα τυλιγμένα σε λάστιχο, κομμάτια ξύλου και ένα σωσίβιο στην παραλία Cronkhite.
Ο κρατούμενος John Paul Scott κολυμπά ως το Fort Point, κάτω από τη γέφυρα Golden Gate.
Το Αλκατράζ κλείνει, για λόγους κόστους, σύμφωνα με την Υπηρεσία Φυλακών.
Η FBI κλείνει την έρευνά της και παραδίδει την υπόθεση στους US Marshals.
Κατά την FBI, από γύψο, βαφή στο χρώμα του δέρματος και αληθινά ανθρώπινα μαλλιά. Το BBC αναφέρει σαπούνι και χαρτί υγείας.
Ανοιγμένοι με αυτοσχέδιο τρυπάνι από μοτέρ ηλεκτρικής σκούπας και κρυμμένοι με χαρτόνι ή μια βαλίτσα.
Γράμματα και φωτογραφίες των Anglin, τυλιγμένα αδιάβροχα, που βρέθηκαν στο νερό μέσα σε δύο μέρες.
Δύο αυτοσχέδια σωσίβια: ένα στον κόλπο και ένα έξω από τη γέφυρα Golden Gate.
Επιστολή προς την αστυνομία του Σαν Φρανσίσκο με την υπογραφή «John Anglin». Ο έλεγχος του εργαστηρίου της FBI δεν έβγαλε οριστικό συμπέρασμα.
Βοστώνη, ξημερώματα 18ης Μαρτίου 1990. Η γιορτή του Αγίου Πατρικίου μόλις τελείωσε και δύο «αστυνομικοί» ζητούν να μπουν σε ένα κλειστό μουσείο. Ο φύλακας πατά το κουμπί της πόρτας.
Bluebelle 1961: Η τελευταία νύχτα ενός ιστιοφόρου στις ΜπαχάμεςΝοέμβριος 1961. Μια οικογένεια από το Ουισκόνσιν, ένας χαρισματικός καπετάνιος και ένα ξύλινο ιστιοφόρο που σαλπάρει από τη Φλόριντα για τις Μπαχάμες.
Το σπίτι της οδού SecondFall River, ένα καλοκαιρινό πρωινό του 1892. Μέσα σε ένα ξύλινο σπίτι κοντά στο κέντρο της πόλης, δύο άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους χωρίς να ακούσει κανείς τίποτα.
Η FBI έψαξε την υπόθεση για 17 χρόνια. Η κατάληξή της ήταν ότι οι τρεις άνδρες μάλλον δεν τα κατάφεραν, και στη σελίδα της για την υπόθεση εξηγεί γιατί:
Η FBI έκλεισε την έρευνά της στις 31 Δεκεμβρίου 1979 και παρέδωσε την υπόθεση στους US Marshals. Στις σελίδες καταζητούμενων της υπηρεσίας, το ένταλμα για τον καθένα εκδόθηκε στις 11 Ιουνίου 1962.
Κανένα σώμα δεν αναγνωρίστηκε ποτέ ως ενός από τους τρεις. Αυτό το κενό τροφοδοτεί εδώ και δεκαετίες εκδοχές που δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Οι παρακάτω είναι θεωρίες και ισχυρισμοί, όχι επίσημα πορίσματα.
| Εκδοχή | Από πού προέρχεται | Τι ισχύει |
|---|---|---|
| Πνίγηκαν στον κόλπο | FBI, Υπηρεσία Φυλακών | Η επίσημη θέση· δεν έχει βρεθεί σώμα που να ταυτίστηκε |
| Μπορούσαν να φτάσουν στη στεριά αν έφευγαν γύρω στα μεσάνυχτα | Μελέτη του Πανεπιστημίου του Ντελφτ και του ινστιτούτου Deltares (2014) | Προσομοίωση υπολογιστή· δεν αποδεικνύει τι συνέβη |
| Ένας από τους τρεις έστειλε γράμμα το 2013 | Επιστολή προς την αστυνομία του Σαν Φρανσίσκο | Ο έλεγχος της FBI δεν έβγαλε οριστικό συμπέρασμα· οι US Marshals τη θεώρησαν χωρίς βάση |
| Οι αδελφοί Anglin ζούσαν στη Βραζιλία | Φωτογραφία που παρουσίασε η οικογένεια σε ντοκιμαντέρ του History Channel (2015) | Ισχυρισμός· δεν έχει επιβεβαιωθεί, και οι US Marshals αμφισβήτησαν τη γνησιότητα της φωτογραφίας |
Το 2014, ερευνητές από την Ολλανδία έτρεξαν ένα υδραυλικό μοντέλο του κόλπου με τα πραγματικά δεδομένα παλίρροιας εκείνης της νύχτας. «Έριξαν» στο νερό εικονικές βάρκες κάθε μισή ώρα, από τις 20:00 ως τις 04:00.
Όπως μετέδωσε το BBC, αν οι τρεις ξεκίνησαν νωρίτερα, η άμπωτη θα τους παρέσερνε στον ωκεανό. Αν ξεκίνησαν μετά τη μία, θα γύριζαν πίσω στον κόλπο. Μόνο γύρω στα μεσάνυχτα, κωπηλατώντας βόρεια, θα μπορούσαν να φτάσουν στην ακτή βόρεια της γέφυρας Golden Gate. Το ίδιο μοντέλο έδειχνε ότι τα συντρίμμια θα παρασύρονταν προς το Angel Island, εκεί όπου βρέθηκαν.
Το 2013 έφτασε στο αστυνομικό τμήμα Richmond του Σαν Φρανσίσκο ένα γράμμα με την υπογραφή «John Anglin». Ο αποστολέας έγραφε ότι ήταν 83 ετών, άρρωστος με καρκίνο, και ότι ο Morris είχε πεθάνει το 2008 και ο Clarence το 2011.
Ζητούσε να μπει στη φυλακή το πολύ για έναν χρόνο, με ιατρική φροντίδα, και τότε θα έλεγε πού βρισκόταν. Σύμφωνα με το CBS News, το εργαστήριο της FBI εξέτασε αποτυπώματα, DNA και γραφικό χαρακτήρα, χωρίς οριστικό αποτέλεσμα, και οι US Marshals χαρακτήρισαν το στοιχείο χωρίς βάση.
Ε: Πού βρίσκεται το Αλκατράζ;
Α: Είναι ένα μικρό βραχώδες νησί στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Σήμερα ανήκει στην Εθνική Περιοχή Αναψυχής Golden Gate και είναι επισκέψιμο.
Ε: Πόσα χρόνια λειτούργησε ως ομοσπονδιακή φυλακή;
Α: Από το 1934 έως τις 21 Μαρτίου 1963, δηλαδή 29 χρόνια. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φυλακών των ΗΠΑ, έκλεισε επειδή η λειτουργία της κόστιζε πολύ.
Ε: Πόσες απόπειρες απόδρασης έγιναν από το Αλκατράζ;
Α: Σύμφωνα με την FBI, από το 1934 ως το 1963 36 κρατούμενοι επιχείρησαν 14 αποδράσεις. Σχεδόν όλοι πιάστηκαν ή δεν επέζησαν.
Ε: Πού μπορώ να μάθω περισσότερα για την υπόθεση;
Α: Στη σελίδα της FBI για την απόδραση και στο ψηφιακό της αρχείο The Vault, και στην ιστορία του Αλκατράζ από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φυλακών. Την ιστορία μετέφερε στον κινηματογράφο η ταινία «Escape from Alcatraz» με τον Κλιντ Ίστγουντ.
Λεπίδες πριονιού, ένα μοτέρ από ηλεκτρική σκούπα, πενήντα αδιάβροχα και τρία ψεύτικα κεφάλια με αληθινά μαλλιά ήταν αρκετά για να αδειάσουν τρία κελιά στη φυλακή που λογαριαζόταν απόρθητη. Η επίσημη απάντηση είναι ότι ο κόλπος τούς κατάπιε. Όμως κανένα σώμα δεν ταυτίστηκε ποτέ με κάποιον από τους τρεις, και η ερώτηση που έμεινε από εκείνο το πρωί του Ιουνίου παραμένει ανοιχτή: έφτασε ποτέ η σχεδία στην απέναντι ακτή;
Για άλλες υποθέσεις με ανθρώπους που χάθηκαν χωρίς ίχνος, διαβάστε για τη γυναίκα της Isdalen, για τον άγνωστο της παραλίας Somerton και για το ιστιοφόρο Bluebelle. Για ένα ακόμη σχέδιο που στήθηκε μέσα σε μία νύχτα, δείτε την κλοπή στο μουσείο Gardner. Διαβάστε επίσης για τον καρχαρία του Coogee, για τις μάσκες μολύβδου του Νιτερόι και για το πέρασμα Dyatlov, ή εξερευνήστε τον διαδραστικό χάρτη και όλες τις υποθέσεις.
Έχετε διόρθωση, πηγή ή πληροφορία για την υπόθεση; Γράψτε μας από τη σελίδα Επικοινωνία.
Κεντρική εικόνα: το ψεύτικο κεφάλι που βρέθηκε στο κελί του Frank Morris, σε φωτογραφία της FBI του 1962. Φωτογραφία: FBI / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα, τοποθετημένη σε φόντο 16:9. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν τα στοιχεία τους κάτω από κάθε φωτογραφία.
.jpg){kind=link}
