Ιανουάριος 1959. Δέκα σκιέρ ξεκινούν για το Otorten στα Ουράλια. Την 1η Φεβρουαρίου στήνουν τη σκηνή τους σε γυμνή πλαγιά του Kholat Syakhl.
Βόρεια Ουράλια, αρχές Φεβρουαρίου 1959. Το φως πέφτει νωρίς πάνω από τις λευκές πλαγιές και ο άνεμος σαρώνει την κορυφογραμμή χωρίς κανένα εμπόδιο. Εννέα νέοι με σκι, σακίδια και μια μεγάλη σκηνή από καραβόπανο ψάχνουν πού θα περάσουν τη νύχτα.
Το δάσος, με τα δέντρα και τα ξύλα για φωτιά, είναι ενάμισι χιλιόμετρο πιο κάτω. Εκείνοι αποφασίζουν να μείνουν ψηλά, στη γυμνή πλαγιά ενός βουνού που οι ντόπιοι Mansi λένε Kholat Syakhl. Τι έκανε αυτή τη νύχτα ένα από τα πιο αινιγματικά κεφάλαια της σοβιετικής ιστορίας;
Ο Igor Dyatlov ήταν 23 ετών, φοιτητής στο Ουραλικό Πολυτεχνείο του Σβερντλόφσκ, σημερινής Αικατερινούπολης. Ήταν ήδη έμπειρος σε χειμερινές διαδρομές και είχε οργανώσει μια από τις πιο απαιτητικές διαδρομές του χειμώνα.
Ο στόχος ήταν το όρος Otorten, στα βόρεια της περιφέρειας Σβερντλόφσκ. Η διαδρομή είχε χαρακτηριστεί Κατηγορίας III, την υψηλότερη βαθμίδα δυσκολίας της εποχής. Με την επιστροφή τους, όλα τα μέλη θα έπαιρναν την πιστοποίηση Βαθμού III, την ανώτερη που υπήρχε τότε στη Σοβιετική Ένωση.
Η ομάδα είχε δέκα μέλη: οκτώ άνδρες και δύο γυναίκες. Οι περισσότεροι ήταν φοιτητές ή απόφοιτοι του Πολυτεχνείου, με χρόνια εμπειρίας σε σκι και ορεινές πορείες. Ο μεγαλύτερος ήταν ο 37χρονος Semyon Zolotaryov, βετεράνος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και εκπαιδευτής ορειβασίας, που είχε ενταχθεί στην αποστολή λίγο πριν από την αναχώρηση.
Φωτογραφία: Petr Bartolomey / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0, σε μικρότερη ανάλυση
Στις 23 Ιανουαρίου 1959 η ομάδα έφυγε με το τρένο από το Σβερντλόφσκ. Στις 25 Ιανουαρίου έφτασε στο Ivdel και την επόμενη μέρα, με φορτηγό, στο Vizhai, τον τελευταίο κατοικημένο οικισμό στον δρόμο τους. Από εκεί και πέρα θα προχωρούσαν μόνο με σκι.
Πριν φύγουν, ο Dyatlov είχε υποσχεθεί ότι θα στείλει τηλεγράφημα στον όμιλο μόλις γυρίσουν στο Vizhai. Η προθεσμία ήταν το αργότερο ως τις 12 Φεβρουαρίου.
Στις 28 Ιανουαρίου ο Yuri Yudin, το δέκατο μέλος, ένιωσε πόνους και δεν μπορούσε να συνεχίσει. Αποχαιρέτησε τους φίλους του και γύρισε πίσω. Οι εννέα συνέχισαν βόρεια, ακολουθώντας ποτάμια και παλιά μονοπάτια των Mansi.
Στις 31 Ιανουαρίου η ομάδα έφτασε στις παρυφές των υψωμάτων. Έκρυψε σε μια αποθήκη μέσα στο δάσος τρόφιμα και εξοπλισμό για την επιστροφή και ετοιμάστηκε για την ανάβαση.
Την 1η Φεβρουαρίου ξεκίνησαν να περάσουν τον αυχένα. Ο καιρός χειροτέρεψε, η ορατότητα έπεσε και η πορεία τους έγειρε δυτικά, προς την πλαγιά του Kholat Syakhl. Όταν κατάλαβαν ότι δεν θα προλάβουν να κατέβουν στο δάσος της άλλης πλευράς, αποφάσισαν να κατασκηνώσουν εκεί.
Έσκαψαν στο χιόνι για να στρώσουν μια επίπεδη βάση, άπλωσαν σκι στο έδαφος και πάνω τους έστησαν τη σκηνή. Οι φωτογραφίες από τα φιλμ τους, που εμφανίστηκαν αργότερα, δείχνουν μια ομάδα κουρασμένη αλλά σε καλή διάθεση.
Το τηλεγράφημα δεν ήρθε ποτέ.
Στην αρχή κανείς δεν ανησύχησε πολύ. Οι καθυστερήσεις σε τέτοιες αποστολές ήταν συνηθισμένες. Όσο όμως περνούσαν οι μέρες, οι συγγενείς πίεζαν το Πολυτεχνείο να κάνει κάτι.
Στις 20 Φεβρουαρίου ξεκίνησε η πρώτη ομάδα έρευνας, με εθελοντές φοιτητές και καθηγητές. Στη συνέχεια μπήκαν στην έρευνα ο στρατός και η αστυνομία, με αεροπλάνα και ελικόπτερα.
Στις 26 Φεβρουαρίου οι διασώστες εντόπισαν τη σκηνή στην πλαγιά. Ήταν πεσμένη, μισοθαμμένη στο χιόνι και σκισμένη. Οι ερευνητές κατέγραψαν αργότερα ότι το ύφασμα είχε κοπεί από μέσα.
Μέσα βρήκαν σχεδόν όλα όσα χρειάζεται κάποιος για να επιζήσει στα Ουράλια τον Φεβρουάριο: παπούτσια, πανωφόρια, τρόφιμα, κάμερες. Από τη σκηνή ξεκινούσαν ίχνη. Πατημασιές από ανθρώπους με κάλτσες, με ένα παπούτσι ή ξυπόλυτους κατέβαιναν την πλαγιά προς το δάσος, ώσπου χάνονταν στο χιόνι.
Στην άκρη του δάσους, περίπου ενάμισι χιλιόμετρο κάτω από τη σκηνή, υψωνόταν ένας μεγάλος κέδρος. Στη βάση του οι διασώστες βρήκαν τα απομεινάρια μιας μικρής φωτιάς και τους Yuri Krivonischenko και Yuri Doroshenko. Φορούσαν μόνο εσώρουχα. Κάποια κλαδιά του δέντρου ήταν σπασμένα ψηλά, σαν να είχε ανέβει κάποιος.
Ανάμεσα στον κέδρο και τη σκηνή βρέθηκαν οι Igor Dyatlov, Zinaida Kolmogorova και Rustem Slobodin. Οι θέσεις τους έδειχναν ότι προσπαθούσαν να ανέβουν πάλι προς τη σκηνή. Η ιατροδικαστική εξέταση κατέληξε ότι και οι πέντε πέθαναν από υποθερμία. Ο Slobodin είχε ένα μικρό κάταγμα στο κρανίο, που δεν κρίθηκε θανατηφόρο.
Τέσσερα μέλη της ομάδας έλειπαν ακόμη. Η έρευνα συνεχίστηκε μέσα στον Μάρτιο και τον Απρίλιο, με ανιχνευτικές ράβδους στο χιόνι.
Χάρτης: Merikanto / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, μετατροπή σε PNG
Στις 4 Μαΐου, με το χιόνι να λιώνει, οι ερευνητές βρήκαν τα υπόλοιπα τέσσερα μέλη σε μια ρεματιά, κάτω από περίπου τέσσερα μέτρα χιονιού, 75 μέτρα πιο πέρα από τον κέδρο. Ήταν οι Lyudmila Dubinina, Semyon Zolotaryov, Nikolai Thibeaux-Brignolles και Alexander Kolevatov.
Φορούσαν περισσότερα ρούχα από τους άλλους, μερικά από αυτά των συντρόφων τους κάτω από τον κέδρο.
Εδώ η εικόνα άλλαξε. Ο ιατροδικαστής Boris Vozrozhdenny βρήκε ότι τρεις από τους τέσσερις είχαν σοβαρά τραύματα: ο Thibeaux-Brignolles στο κρανίο, η Dubinina και ο Zolotaryov στον θώρακα. Κατά την εκτίμησή του χρειαζόταν μεγάλη δύναμη για τέτοιες κακώσεις, συγκρίσιμη με τροχαίο, ενώ το δέρμα δεν έφερε ανάλογα εξωτερικά τραύματα. Ο Kolevatov πέθανε από υποθερμία.
Άλλες αλλοιώσεις στις σορούς αποδόθηκαν από τον ιατροδικαστή στο ότι έμειναν μήνες μέσα σε νερό και χιόνι. Εργαστηριακές μετρήσεις βρήκαν επίσης ραδιενεργή ουσία σε ορισμένα ρούχα. Η πηγή της δεν προσδιορίστηκε με βεβαιότητα.
Έγγραφο: σοβιετικές ανακριτικές αρχές / Wikimedia Commons, Κοινό κτήμα (Public domain)
Τον Μάιο του 1959 οι ανακριτές έκλεισαν την υπόθεση. Το συμπέρασμα ήταν ότι δεν υπήρχε ένοχος και ότι οι εννέα πέθαναν από μια «ακαταμάχητη φυσική δύναμη» που δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν. Η διατύπωση ήταν τόσο αόριστη που έγινε από μόνη της μέρος του θρύλου.
Για χρόνια ο φάκελος δεν ήταν δημόσιος. Από το 1990, με βιβλία, δημοσιεύματα και τη σταδιακή δημοσιοποίηση των εγγράφων, οι θεωρίες πολλαπλασιάστηκαν: στρατιωτικές δοκιμές, πύραυλοι, φωτεινές σφαίρες στον ουρανό, υπόηχοι, ακόμη και ζώα ή επίθεση από τους Mansi. Ο αυχένας πήρε το όνομα του αρχηγού: πέρασμα Dyatlov.
Φωτογραφία: Дмитрий Никишин / Wikimedia Commons, Κοινό κτήμα (Public domain)
Τον Φεβρουάριο του 2019, εξήντα χρόνια μετά, η ρωσική εισαγγελία ανακοίνωσε ότι ανοίγει ξανά την υπόθεση, όπως μετέδωσε το CNN. Εξέτασε τρία σενάρια, όλα φυσικά φαινόμενα: χιονοστιβάδα, πλάκα χιονιού ή τυφώνα. Οι εγκληματικές εξηγήσεις αποκλείστηκαν από την αρχή.
Τον Ιούλιο του 2020 ο Andrei Kuryakov, ανώτερο στέλεχος της εισαγγελίας της περιφέρειας των Ουραλίων, ανακοίνωσε το πόρισμα. Μια χιονοστιβάδα, ή πλάκα χιονιού, ανάγκασε την ομάδα να βγει βιαστικά από τη σκηνή. Με κακή ορατότητα, κατέβηκαν προς το δάσος, όπου πέθαναν από το κρύο. Πολλοί συγγενείς και ερευνητές δεν έμειναν ικανοποιημένοι.
Τον Ιανουάριο του 2021 ο Johan Gaume (EPFL) και ο Alexander Puzrin (ETH Zürich) δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Communications Earth & Environment μια μελέτη για το πώς θα μπορούσε να έχει γίνει μια χιονοστιβάδα εκεί.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η μέση κλίση πάνω από τη σκηνή ήταν περίπου 23°, τοπικά έως και 30°. Ένα αδύναμο στρώμα χιονιού βρισκόταν σε κλίση περίπου 28°. Το σκάψιμο για τη βάση της σκηνής αφαίρεσε στήριξη από το χιόνι πάνω της. Ο άνεμος συνέχισε να συσσωρεύει χιόνι εκεί όλη τη νύχτα. Το μοντέλο υπολογίζει ότι μια πλάκα μπορεί να ξέφυγε 7,5 έως 13,5 ώρες μετά το σκάψιμο, κάτι που ταιριάζει με τη νυχτερινή φυγή.
Για τα τραύματα, οι ερευνητές προσομοίωσαν μια μικρή πλάκα, περίπου 5 μέτρα μήκος και 8,8 μέτρα πλάτος, να πέφτει πάνω σε ανθρώπους που κοιμούνται πάνω στα σκι. Χρησιμοποίησαν δεδομένα από δοκιμές πρόσκρουσης της δεκαετίας του 1970. Το αποτέλεσμα ήταν σοβαρά τραύματα στον θώρακα και το κρανίο που δεν θα ήταν απαραίτητα θανατηφόρα, κάτι που συμβιβάζεται με ανθρώπους που μπόρεσαν να κινηθούν για λίγο. Η θερμοκρασία εκείνη τη νύχτα υπολογίζεται κάτω από τους −25 °C.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς τονίζουν ότι η μελέτη τους δείχνει πως μια χιονοστιβάδα ήταν εφικτή. Δεν ισχυρίζονται ότι εξηγεί ό,τι έγινε μετά την έξοδο από τη σκηνή.
Οι επικριτές της θεωρίας της χιονοστιβάδας επισημαίνουν ότι οι διασώστες του 1959 δεν κατέγραψαν σαφή ίχνη χιονοστιβάδας γύρω από τη σκηνή. Οι υποστηρικτές απαντούν ότι μια τόσο μικρή πλάκα μπορεί να είχε καλυφθεί από νέο χιόνι και άνεμο μέσα στις 25 μέρες ως την ανακάλυψη.
Άλλα ερωτήματα δεν έχουν σίγουρη απάντηση: γιατί η ομάδα κατέβηκε τόσο μακριά αντί να ξαναμπεί στη σκηνή για ρούχα, πώς μοιράστηκε ανάμεσα στον κέδρο και τη ρεματιά, από πού προήλθαν τα ίχνη ραδιενέργειας. Χωρίς ζωντανό μάρτυρα, κάθε ανασύνθεση εκείνης της νύχτας μένει εν μέρει υπόθεση.
Ο Yuri Yudin, που γύρισε πίσω στις 28 Ιανουαρίου, πέθανε το 2013.
Φωτογραφία: Дмитрий Никишин / Wikimedia Commons, Κοινό κτήμα (Public domain)
Δέκα μέλη του ορειβατικού ομίλου του Ουραλικού Πολυτεχνείου φεύγουν με το τρένο. Αρχηγός ο 23χρονος Igor Dyatlov.
Η ομάδα φτάνει στο Ivdel και την επόμενη μέρα στο Vizhai, τον τελευταίο κατοικημένο οικισμό πριν από τη διαδρομή.
Ο Yuri Yudin επιστρέφει λόγω προβλήματος υγείας. Συνεχίζουν εννέα.
Με κακή ορατότητα, η ομάδα στήνει τη σκηνή στην ανατολική πλαγιά του Kholat Syakhl, περίπου 1,5 χλμ. από το δάσος.
Η ομάδα έπρεπε να στείλει μήνυμα από το Vizhai. Οι οικογένειες αρχίζουν να ανησυχούν.
Εθελοντές φοιτητές και καθηγητές ξεκινούν. Ακολουθούν στρατός και αστυνομία με αεροσκάφη.
Οι διασώστες βρίσκουν τη σκηνή μισοθαμμένη στο χιόνι, σκισμένη από μέσα.
Με το λιώσιμο του χιονιού βρίσκονται και τα τελευταία μέλη της ομάδας.
Η ρωσική εισαγγελία ανακοινώνει ότι πιθανότερη αιτία ήταν χιονοστιβάδα.
Πόρισμα της εισαγγελίας το 2020 και μηχανικό μοντέλο Gaume–Puzrin το 2021. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι οι διασώστες δεν κατέγραψαν σαφή ίχνη χιονοστιβάδας.
Προτάθηκε λόγω ιχνών ραδιενέργειας σε ορισμένα ρούχα και αναφορών για φωτεινές σφαίρες στον ουρανό εκείνο τον μήνα. Δεν βρέθηκαν θραύσματα ή άλλα υλικά ίχνη.
Εξετάστηκε το 1959 και απορρίφθηκε: δεν βρέθηκαν ίχνη άλλων ανθρώπων γύρω από τη σκηνή.
Υπόθεση ότι ο άνεμος στην κορυφογραμμή δημιούργησε υπόηχους που προκάλεσαν πανικό. Δεν εξηγεί τα τραύματα.
Οι ερευνητές του 1959 κατέγραψαν ότι το ύφασμα είχε κοπεί από το εσωτερικό.
Παπούτσια, πανωφόρια και τα περισσότερα εφόδια βρέθηκαν μέσα στη σκηνή.
Ίχνη από ανθρώπους με κάλτσες, ένα παπούτσι ή ξυπόλυτους οδηγούσαν προς το δάσος, πριν σβηστούν από το χιόνι.
Εργαστηριακές μετρήσεις βρήκαν ραδιενεργή ουσία σε ορισμένα ρούχα. Η πηγή δεν προσδιορίστηκε με βεβαιότητα.
Οι φωτογραφίες από τις κάμερες της ομάδας καταγράφουν την πορεία μέχρι τις τελευταίες μέρες.
Οσάκα, Μάρτιος 1984. Μια απαγωγή στο σπίτι του προέδρου μιας εταιρείας γλυκισμάτων ανοίγει μια υπόθεση που θα κρατήσει τη χώρα σε αγωνία για 17 μήνες.
Τα γράμματα κάτω από την αγριομηλιάΝιου Μπράνσγουικ, φθινόπωρο 1922. Ο ιερέας της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη και μια σοπράνο της χορωδίας του δεν γυρίζουν σπίτι. Λίγο έξω από την πόλη, σε ένα ερημικό δρομάκι, ένα χωράφι κρατά ακόμη το μυστικό τους.
Henry DebosnysEssex, Νέα Υόρκη, 1882. Ένας άγνωστος φτάνει με θαλαμηγό, παντρεύεται μια χήρα της περιοχής και αφήνει πίσω του κώδικες που κανείς δεν έχει διαβάσει.
Φοιτητής του Ουραλικού Πολυτεχνείου, έμπειρος σκιέρ και ορειβάτης. Η ομάδα και το πέρασμα πήραν το όνομά του.
Φοιτήτρια του Ουραλικού Πολυτεχνείου με εμπειρία σε δύσκολες διαδρομές.
Η νεότερη της ομάδας, φοιτήτρια του Ουραλικού Πολυτεχνείου.
Απόφοιτος του Ουραλικού Πολυτεχνείου, μηχανικός.
Απόφοιτος του Ουραλικού Πολυτεχνείου, μηχανικός.
Φοιτητής του Ουραλικού Πολυτεχνείου.
Βετεράνος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και εκπαιδευτής ορειβασίας, ο μεγαλύτερος της ομάδας.
Απόφοιτος του Ουραλικού Πολυτεχνείου, μηχανικός.
Φοιτητής του Ουραλικού Πολυτεχνείου.
Αιωνία η μνήμη τους. Οι ιστορίες τους αξίζουν σεβασμό.
Ε: Τι συνέβη στο πέρασμα Dyatlov;
Α: Τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Φεβρουαρίου 1959 εννέα σκιέρ εγκατέλειψαν βιαστικά τη σκηνή τους στην πλαγιά του Kholat Syakhl, χωρίς κατάλληλα ρούχα. Έξι πέθαναν από υποθερμία και τρεις από σοβαρά τραύματα.
Ε: Τι κατέληξαν οι επίσημες έρευνες;
Α: Το 1959 ο φάκελος έκλεισε με το συμπέρασμα της «ακαταμάχητης φυσικής δύναμης». Τον Ιούλιο του 2020 η ρωσική εισαγγελία ανακοίνωσε ότι η πιθανότερη αιτία ήταν χιονοστιβάδα.
Ε: Τι έδειξε η μελέτη Gaume και Puzrin του 2021;
Α: Ότι μια μικρή πλάκα χιονιού μπορούσε να ξεφύγει ώρες μετά το σκάψιμο της θέσης της σκηνής και να προκαλέσει σοβαρά, όχι αναγκαστικά θανατηφόρα, τραύματα. Οι συγγραφείς δεν ισχυρίζονται ότι εξηγεί όλη τη νύχτα.
Ε: Υπάρχει επιζών της αποστολής;
Α: Ο Yuri Yudin γύρισε πίσω στις 28 Ιανουαρίου 1959 για λόγους υγείας. Πέθανε το 2013.
Το πέρασμα Dyatlov έγινε θρύλος επειδή τα στοιχεία του μοιάζουν να συγκρούονται: μια σκηνή σκισμένη από μέσα, έμπειροι σκιέρ χωρίς παπούτσια στο χιόνι, τραύματα χωρίς προφανή αιτία. Η επιστήμη έχει πλέον μια πειστική εξήγηση για το πρώτο λεπτό εκείνης της νύχτας. Για τις ώρες που ακολούθησαν, μένουν μόνο τα ίχνη στο χιόνι και τα ονόματα εννέα νέων ανθρώπων.
Για μια ακόμη υπόθεση όπου η απάντηση κρύβεται στις λεπτομέρειες, διαβάστε για τη γυναίκα της κοιλάδας Isdal. Μπορείτε επίσης να εξερευνήσετε όλες τις υποθέσεις στον διαδραστικό χάρτη ή το αρχείο υποθέσεων.
Έχετε διόρθωση, πηγή ή πληροφορία για την υπόθεση; Γράψτε μας από τη σελίδα Επικοινωνία.
Κεντρική εικόνα: η σκηνή όπως τη βρήκαν οι διασώστες στις 26 Φεβρουαρίου 1959, φωτογραφία των σοβιετικών ανακριτικών αρχών / Wikimedia Commons, Κοινό κτήμα (Public domain), περικομμένη σε 16:9. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν τα στοιχεία τους κάτω από κάθε φωτογραφία.
_-_51906749096.jpg){kind=link}
