Αδελαΐδα, Δεκέμβριος 1948. Ένας άγνωστος βρίσκεται νεκρός σε παραλία, χωρίς έγγραφα, με ξηλωμένες ετικέτες στα ρούχα και δύο λέξεις κρυμμένες σε μια τσέπη.
Φανταστείτε την Αδελαΐδα, στη νότια ακτή της Αυστραλίας, το πρωί της Τετάρτης 1 Δεκεμβρίου 1948. Η μέρα ξεκινά νωρίς. Στην παραλία Somerton Park, κοντά στο Glenelg, η άμμος είναι ακόμη δροσερή και ο κόλπος ήσυχος.
Λίγο πριν από τις έξι και μισή, κάποιοι περαστικοί σταματούν μπροστά σε έναν άνδρα. Είναι ξαπλωμένος ανάσκελα στην άμμο, με το κεφάλι ακουμπισμένο στον πέτρινο κυματοθραύστη και τα πόδια σταυρωμένα. Φορά σακάκι και γραβάτα. Μοιάζει να κοιμάται.
Δεν κοιμάται. Και μέσα στους επόμενους μήνες θα φανεί το πιο παράξενο: κανείς δεν ξέρει ποιος είναι. Ποιος ήταν ο καλοντυμένος άγνωστος της παραλίας Somerton, και γιατί δεν είχε πάνω του ούτε ένα όνομα;
Η παραλία βρίσκεται περίπου 11 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το κέντρο της Αδελαΐδας. Ο άνδρας ήταν πεσμένος απέναντι από το Crippled Children’s Home, ένα ίδρυμα για παιδιά με αναπηρία στη γωνία της The Esplanade με την Bickford Terrace.
Την αστυνομία ειδοποίησαν στις 6:30. Ο John Lyons, που ζούσε εκεί κοντά, ήταν ένας από αυτούς που τον βρήκαν. Πάνω στο δεξί πέτο του σακακιού του υπήρχε ένα μισοκαπνισμένο τσιγάρο, σαν να είχε σβήσει εκεί που τον πήρε ο ύπνος.
Η εφημερίδα The Advertiser της επόμενης μέρας έγραψε ότι πιστευόταν πως ήταν ένας συγκεκριμένος κάτοικος της Αδελαΐδας, γύρω στα 45· η ταυτοποίηση αποδείχθηκε λάθος.
Ο άγνωστος ήταν ψηλός, γύρω στο 1,80, με γκρίζα μάτια και ξανθοκόκκινα μαλλιά που γκρίζαραν στους κροτάφους. Ήταν φρεσκοξυρισμένος και φαινόταν σε άριστη φυσική κατάσταση.
Στις τσέπες του η αστυνομία βρήκε μικρά, καθημερινά πράγματα. Κανένα δεν έλεγε ποιος ήταν.
Αυτό που έλειπε ήταν πιο ενδιαφέρον. Δεν είχε πορτοφόλι, ταυτότητα ή καπέλο, κάτι ασυνήθιστο για το 1948. Και κάποιος είχε αφαιρέσει όλες τις ετικέτες από τα ρούχα του.
Όταν η είδηση κυκλοφόρησε, αρκετοί άνθρωποι θυμήθηκαν ότι το βράδυ της 30ής Νοεμβρίου είχαν δει έναν άνδρα ξαπλωμένο στο ίδιο ακριβώς σημείο. Ένα ζευγάρι, γύρω στις 7 το βράδυ, τον είδε να τεντώνει το δεξί του χέρι και να το αφήνει να πέσει. Ένα άλλο ζευγάρι τον είδε ακίνητο και υπέθεσε ότι ήταν μεθυσμένος.
Κανείς τους δεν είχε δει καθαρά το πρόσωπό του. Έτσι δεν ήταν βέβαιο ότι ήταν ο ίδιος άνθρωπος.
Στη νεκροψία ο παθολόγος John Dwyer βρήκε συμφόρηση στον εγκέφαλο, στο στομάχι και στο συκώτι, ενώ η σπλήνα ήταν περίπου τρεις φορές μεγαλύτερη από το κανονικό. Το τελευταίο του γεύμα, ένα πιτάκι με κρέας, το είχε φάει τρεις με τέσσερις ώρες πριν από τον θάνατο.
Οι τοξικολογικές εξετάσεις δεν βρήκαν καμία ξένη ουσία. Ο παθολόγος John Dwyer κατέθεσε ότι ήταν πεπεισμένος πως ο θάνατος δεν ήταν φυσικός και υποψιαζόταν βαρβιτουρικό ή υπνωτικό.
«Έμεινα κατάπληκτος που δεν βρήκε τίποτα.»
Ο παθολόγος John Dwyer, για τις τοξικολογικές εξετάσεις του χημικού που δεν βρήκαν δηλητήριο, στην ανάκριση του 1949, όπως τον παραθέτει το Smithsonian Magazine (σε ελληνική απόδοση)
Τα δαχτυλικά αποτυπώματα στάλθηκαν σε όλη την Αυστραλία και στο εξωτερικό, χωρίς αποτέλεσμα. Στις 10 Δεκεμβρίου 1948, επειδή η ταυτοποίηση δεν ερχόταν, η σορός ταριχεύτηκε. Η αστυνομία είπε ότι ήταν η πρώτη φορά, απ’ όσο γνώριζε, που χρειάστηκε κάτι τέτοιο.
Στις 14 Ιανουαρίου 1949 το προσωπικό του σιδηροδρομικού σταθμού της Αδελαΐδας εντόπισε μια καφέ βαλίτσα που κανείς δεν είχε ζητήσει. Η ετικέτα της ήταν σκισμένη. Είχε παραδοθεί στη φύλαξη αποσκευών μετά τις 11 το πρωί της 30ής Νοεμβρίου 1948, την παραμονή του ευρήματος.
Η αστυνομία πίστεψε ότι ήταν του νεκρού. Μέσα υπήρχε μια κάρτα με πορτοκαλί κερωμένη κλωστή Barbour, μάρκας που δεν κυκλοφορούσε στην Αυστραλία. Ήταν η ίδια κλωστή με την οποία είχε επιδιορθωθεί η φόδρα μιας τσέπης στο παντελόνι του.
Υπήρχαν επίσης ρούχα, ένα μαχαίρι φαγητού κομμένο ώστε να γίνει μικρό αιχμηρό εργαλείο, ψαλίδι με ακονισμένες μύτες και ένα πινέλο στένσιλ, σαν εκείνα που χρησιμοποιούσαν τα πληρώματα των εμπορικών πλοίων για να σημαδεύουν τα φορτία.
Και εδώ οι ετικέτες είχαν αφαιρεθεί. Τρία ρούχα όμως είχαν ξεφύγει: μια γραβάτα έγραφε «T. Keane», μια σακούλα πλυντηρίου «Keane» και ένα φανελάκι «Kean».
Η αστυνομία έψαξε κάθε Keane που μπορούσε να βρει, και στο εξωτερικό. Κανένας δεν αγνοούνταν. Οι ερευνητές άρχισαν να πιστεύουν ότι κάποιος είχε αφήσει αυτές τις ετικέτες επειδή ήξερε ότι το όνομα δεν ήταν το δικό του.
Η ανάκριση ξεκίνησε λίγες μέρες μετά το εύρημα και αναβλήθηκε ως τις 17 Ιουνίου 1949. Ο παθολόγος John Burton Cleland εξέτασε ξανά τη σορό και τα ρούχα. Παρατήρησε ότι τα παπούτσια ήταν ασυνήθιστα καθαρά για κάποιον που υποτίθεται ότι είχε περπατήσει όλη μέρα στην πόλη.
Γύρω στην ίδια περίοδο, μέσα στην τσέπη του παντελονιού βρέθηκε μια δεύτερη, μικρή ραμμένη τσέπη για ρολόι. Μέσα της ήταν τυλιγμένο ένα πολύ μικρό κομμάτι χαρτί, τυπωμένο με δύο λέξεις: «Tamám Shud».
Υπάλληλοι της δημόσιας βιβλιοθήκης αναγνώρισαν τη φράση. Σημαίνει «τελείωσε» και είναι η τελευταία φράση του Ρουμπαγιάτ, της ποιητικής συλλογής του Πέρση ποιητή Ομάρ Καγιάμ, στη διάσημη αγγλική απόδοση του Edward FitzGerald.
Κείμενο: Ομάρ Καγιάμ· πηγή της εικόνας: Smithsonian Magazine μέσω Wikimedia Commons, κοινό κτήμα (public domain)
Ο ιατροδικαστής Thomas Erskine Cleland δεν μπόρεσε να καθορίσει ούτε ποιος ήταν ο άνδρας ούτε από τι πέθανε. Σημείωσε ότι αν η σορός είχε μεταφερθεί στην παραλία από αλλού, «όλες οι δυσκολίες θα εξαφανίζονταν». Τίποτα όμως δεν το απέδειχνε.
Μετά την ανάκριση φτιάχτηκε ένα γύψινο εκμαγείο του κεφαλιού και των ώμων του. Οι αρχές μιλούσαν πια για «ανεπανάληπτο μυστήριο».
Η αστυνομία δημοσίευσε φωτογραφία του χαρτιού και ζήτησε από το κοινό να ψάξει για ένα αντίτυπο του Ρουμπαγιάτ με σκισμένη την τελευταία σελίδα. Στις 22 Ιουλίου 1949 ένας άνδρας παρουσιάστηκε στην αστυνομία με ένα τέτοιο βιβλίο.
Είπε ότι το είχε βρει στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου του, παρκαρισμένου στο Glenelg, γύρω στις 30 Νοεμβρίου ή λίγο νωρίτερα. Η φράση «Tamám Shud» έλειπε από την τελευταία σελίδα. Οι μικροσκοπικές εξετάσεις έδειξαν ότι το χαρτάκι της τσέπης είχε σκιστεί από εκεί.
Στο οπισθόφυλλο, κάτω από υπεριώδες φως, φάνηκαν αποτυπώματα γραφής που είχαν μείνει από ένα χαρτί που γράφτηκε από πάνω. Ένας αριθμός τηλεφώνου, ένας δεύτερος αριθμός και πέντε γραμμές από κεφαλαία γράμματα, σαν κωδικοποιημένο μήνυμα.
Σάρωση: Αστυνομία της Νότιας Αυστραλίας / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα (public domain)
Ο αριθμός οδήγησε σε μια νοσηλεύτρια που ζούσε κοντά στην παραλία. Είπε ότι δεν ήξερε τον άνδρα. Το 1949 ζήτησε από την αστυνομία να μην κρατήσει το όνομά της και να μη δώσει τα στοιχεία της σε τρίτους, και η αστυνομία δέχτηκε. Εδώ σεβόμαστε την ίδια επιθυμία.
Ανέφερε όμως ότι στον πόλεμο είχε κι εκείνη ένα Ρουμπαγιάτ, το οποίο το 1945 είχε χαρίσει σε έναν υπολοχαγό του στρατού, τον Alf Boxall.
Όταν της έδειξαν το γύψινο εκμαγείο, είπε ότι δεν αναγνώριζε τον άνδρα. Ο αστυνομικός που ήταν παρών περιέγραψε την αντίδρασή της ως «εντελώς σαστισμένη». Σήμερα δεν μπορούμε να ξέρουμε τι σήμαινε αυτό.
Η αστυνομία υποψιάστηκε ότι ο νεκρός ήταν ο Boxall. Τον Ιούλιο του 1949 όμως τον βρήκε ζωντανό στο Σίδνεϊ. Το δικό του αντίτυπο ήταν ακέραιο, με τις λέξεις «Tamám Shud» ακόμη στη θέση τους.
Ο άγνωστος θάφτηκε το 1949 στο νεκροταφείο West Terrace της Αδελαΐδας. Τη λειτουργία έκανε ο Στρατός της Σωτηρίας και τα έξοδα τα πλήρωσε μια ένωση πρακτόρων στοιχημάτων, για να μην ταφεί ως άπορος. Χρόνια μετά, άρχισαν να εμφανίζονται λουλούδια στον τάφο.
Για δεκαετίες η υπόθεση έμεινε στα αρχεία. Η βαλίτσα καταστράφηκε το 1986 και καταθέσεις χάθηκαν από τον φάκελο. Η ταρίχευση είχε καταστρέψει μεγάλο μέρος του DNA.
Έμενε η γύψινη προτομή, που φυλασσόταν στην Ιστορική Εταιρεία της Αστυνομίας της Νότιας Αυστραλίας. Κολλημένες στον γύψο υπήρχαν μερικές τρίχες του.
Τον Οκτώβριο του 2019 ο Γενικός Εισαγγελέας της Νότιας Αυστραλίας ενέκρινε υπό όρους την εκταφή. Έγινε στις 19 Μαΐου 2021, στο πλαίσιο ενός προγράμματος της αστυνομίας για την ταυτοποίηση άγνωστων νεκρών της πολιτείας. Τα λείψανα παραδόθηκαν στην υπηρεσία Forensic Science SA.
Παράλληλα, ο καθηγητής Derek Abbott του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, που ασχολούνταν με την υπόθεση από το 2009, δούλευε με την Αμερικανίδα γενεαλόγο Colleen Fitzpatrick. Από τρίχες της προτομής απομόνωσαν αρκετό DNA για να βρουν έναν μακρινό ζωντανό συγγενή.
Από εκεί έχτισαν ένα οικογενειακό δέντρο περίπου 4.000 ανθρώπων. Στις 26 Ιουλίου 2022 ανακοίνωσαν ένα όνομα: Carl «Charles» Webb, γεννημένος στη Μελβούρνη στις 16 Νοεμβρίου 1905, ηλεκτρολόγος μηχανικός και κατασκευαστής οργάνων.
Ο Webb ήταν ο μικρότερος από έξι αδέλφια και η ημερομηνία θανάτου του δεν είχε καταγραφεί ποτέ. Είχε φύγει από τη σύζυγό του, την Dorothy Robertson, τον Απρίλιο του 1947. Η μεγαλύτερη αδελφή του είχε το επώνυμο Keane από τον γάμο της.
«Περιμένουμε το αποτέλεσμα της περαιτέρω ανάλυσης DNA για να επιβεβαιωθεί η ταυτοποίηση, η οποία τελικά θα κριθεί από τον ιατροδικαστή.»
Εκπρόσωπος της αστυνομίας της Νότιας Αυστραλίας, 27 Ιουλίου 2022, όπως μεταδόθηκε από το Nine.com.au (σε ελληνική απόδοση)
Επίσημο εύρημα: η ανάκριση του 1949 δεν καθόρισε ούτε ταυτότητα ούτε αιτία θανάτου· νέο πόρισμα ιατροδικαστή εκκρεμεί (Οκτ. 2026).
Από το 1948 ως σήμερα έχουν διατυπωθεί πολλές θεωρίες. Καμία δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Άλλες αφορούν την ταυτότητά του και άλλες το πώς συνέβη ο θάνατος, δύο ερωτήματα που δεν έχουν απαραίτητα την ίδια απάντηση.
| Θεωρία | Τι τη στηρίζει | Τι την αποδυναμώνει |
|---|---|---|
| Αυτοκτονία με δηλητήριο | Η άποψη του Dwyer για δηλητήριο, οι ξηλωμένες ετικέτες, το «τελείωσε» στην τσέπη | Δεν βρέθηκε καμία ουσία· η ανάκριση δεν κατέληξε σε αιτία θανάτου |
| Δηλητηρίαση από άλλον | Ο ιατροδικαστής T. E. Cleland σημείωσε ότι αν η σορός είχε μεταφερθεί εκεί, οι δυσκολίες θα εξαφανίζονταν· μια μαρτυρία του 1959 για έναν άνδρα που κουβαλούσε άλλον στην άμμο | Κανένα ίχνος βίας ή ουσίας, κανένα τεκμηριωμένο κίνητρο |
| Κατάσκοπος του Ψυχρού Πολέμου | Η εποχή, ο «κώδικας»· ο αστυνομικός Len Brown πίστευε ότι ήταν από χώρα του ανατολικού μπλοκ | Εικασία, χωρίς δημοσιευμένο στοιχείο |
| Ήταν ο Carl «Charles» Webb | DNA από πατρική και μητρική γραμμή, η εξαφάνισή του το 1947, το επώνυμο Keane στην οικογένεια | Δεν έχει επιβεβαιωθεί από αστυνομία και ιατροδικαστή |
Ακόμη και αν το όνομα επιβεβαιωθεί, η αιτία θανάτου ίσως μείνει άγνωστη. Ο Abbott είπε το 2026 στο ABC ότι, με οστά μετά από περισσότερα από 70 χρόνια, είναι «πολύ απίθανο» να φανεί πια από τι πέθανε.
Μια καφέ βαλίτσα, χωρίς ετικέτα, παραδίδεται στη φύλαξη αποσκευών του σιδηροδρομικού σταθμού της Αδελαΐδας.
Περαστικοί βλέπουν έναν άνδρα ξαπλωμένο στο ίδιο σημείο της παραλίας Somerton Park και νομίζουν ότι κοιμάται.
Περαστικοί βρίσκουν τον άγνωστο νεκρό· ένας από αυτούς ήταν ο John Lyons. Το κεφάλι του ακουμπά στον κυματοθραύστη, απέναντι από το Crippled Children's Home.
Το προσωπικό του σταθμού εντοπίζει τη βαλίτσα. Μέσα υπάρχουν ρούχα με ξηλωμένες ετικέτες και κλωστή ίδια με εκείνη στο παντελόνι του νεκρού.
Σε κρυφή τσέπη του παντελονιού βρίσκεται ένα χαρτάκι με τις λέξεις «Tamám Shud». Η ανάκριση δεν καταλήγει σε αιτία θανάτου.
Ένας άνδρας παραδίδει στην αστυνομία ένα αντίτυπο του Ρουμπαγιάτ, χωρίς τη φράση στην τελευταία σελίδα. Στο οπισθόφυλλο υπάρχουν ένας αριθμός τηλεφώνου και πέντε γραμμές γραμμάτων.
Η αστυνομία της Νότιας Αυστραλίας κάνει εκταφή στο νεκροταφείο West Terrace για να αναζητήσει DNA.
Ο Derek Abbott και η Colleen Fitzpatrick ανακοινώνουν ότι ο άνδρας ήταν ο Carl «Charles» Webb. Η επίσημη επιβεβαίωση ανήκει στον ιατροδικαστή.
Σκισμένο από την τελευταία σελίδα ενός αντιτύπου του Ρουμπαγιάτ, βρέθηκε τυλιγμένο σε μια μικρή κρυφή τσέπη του παντελονιού.
Ρούχα, εργαλεία και μια κάρτα πορτοκαλί κερωμένης κλωστής Barbour, μάρκας που δεν πουλιόταν στην Αυστραλία. Σε τρία ρούχα έμεινε το όνομα «Keane» ή «Kean».
Αποτυπώματα γραφής με κεφαλαία γράμματα και ένας αριθμός τηλεφώνου, που φάνηκαν με υπεριώδες φως.
Εκμαγείο κεφαλιού και ώμων μετά την ανάκριση. Τρίχες κολλημένες πάνω του έδωσαν το DNA της ανάλυσης του 2022.
Essex, Νέα Υόρκη, 1882. Ένας άγνωστος φτάνει με θαλαμηγό, παντρεύεται μια χήρα της περιοχής και αφήνει πίσω του κώδικες που κανείς δεν έχει διαβάσει.
Dyatlov Pass 1959: Μια σκηνή στην πλαγιά του Kholat SyakhlΧειμώνας 1959. Δέκα σκιέρ, μια διαδρομή ανώτατης δυσκολίας και μια σκηνή στημένη στη γυμνή πλαγιά ενός βουνού των Ουραλίων.
Glico-Morinaga 1984: Το Τέρας με τα 21 Πρόσωπα που Τρομοκράτησε την ΙαπωνίαΟσάκα, Μάρτιος 1984. Μια απαγωγή στο σπίτι του προέδρου μιας εταιρείας γλυκισμάτων ανοίγει μια υπόθεση που θα κρατήσει τη χώρα σε αγωνία για 17 μήνες.
Ε: Τι είναι η υπόθεση του άνδρα του Somerton;
Α: Ο θάνατος ενός άγνωστου άνδρα στην παραλία Somerton Park της Αδελαΐδας τον Δεκέμβριο του 1948, χωρίς έγγραφα και με ένα χαρτάκι «Tamám Shud» από το Ρουμπαγιάτ κρυμμένο στα ρούχα του.
Ε: Από τι πέθανε;
Α: Δεν έχει διαπιστωθεί. Ο παθολόγος υποψιαζόταν δηλητήριο, αλλά καμία ουσία δεν βρέθηκε και η ανάκριση δεν κατέληξε σε αιτία.
Ε: Έχει ταυτοποιηθεί επίσημα;
Α: Όχι ακόμη. Το 2022 ερευνητές πρότειναν, με βάση το DNA, ότι ήταν ο Carl «Charles» Webb. Την επίσημη απόφαση θα την πάρει ο ιατροδικαστής της Νότιας Αυστραλίας.
Ε: Λύθηκε ο κώδικας στο βιβλίο;
Α: Όχι. Οι πέντε γραμμές δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί. Μια ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας θεωρεί πιθανό να είναι αρχικά γράμματα λέξεων.
Ο άνδρας του Somerton άφησε πίσω του ένα εισιτήριο που δεν χρησιμοποίησε, μια βαλίτσα που κανείς δεν ζήτησε και δύο λέξεις που σημαίνουν «τελείωσε». Για εβδομήντα χρόνια ήταν ένας τάφος χωρίς όνομα. Σήμερα μπορεί να έχει ένα, αλλά το τι συνέβη εκείνη τη νύχτα στην άμμο ίσως να μη μάθουμε ποτέ.
Για μια ακόμη άγνωστη που κανείς δεν μπόρεσε να ονομάσει, διαβάστε για τη γυναίκα της Isdalen. Για σημειώματα που δεν έχουν διαβαστεί ως σήμερα, υπάρχουν ο Henry Debosnys και η υπόθεση Yogtze. Μπορείτε επίσης να εξερευνήσετε τον διαδραστικό χάρτη ή όλες τις υποθέσεις.
Έχετε διόρθωση, πηγή ή πληροφορία για την υπόθεση; Γράψτε μας από τη σελίδα Επικοινωνία.
Κεντρική εικόνα: το Somerton Crippled Children’s Home γύρω στο 1939, το κτίριο απέναντι από το σημείο της παραλίας όπου βρέθηκε ο άνδρας, Advertiser Newspapers Limited / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα (public domain), περικομμένη σε 16:9. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν τα στοιχεία τους κάτω από κάθε φωτογραφία. Σύμφωνα με τον κανόνα του site, δεν δημοσιεύουμε φωτογραφίες του νεκρού.
